Strategia kariery w świecie Al.

 Zdjęcie wygenerowane przy użyciu Al

Czy AI zabierze mi pracę? A co, jeśli zadajesz złe pytanie?”

To pytanie słyszymy coraz częściej. I trudno się dziwić. Narzędzia, które jeszcze niedawno traktowaliśmy jak ciekawostkę, dzisiaj piszą maile i dokumenty, analizują dane, programują, tworzą grafiki, przygotowują prezentacje, wyszukują informacje. I robią to coraz lepiej.

Można się tego przestraszyć. Tylko czy strach jest najlepszym punktem wyjścia do myślenia o własnej karierze? Może zamiast ciągle pytać:

„Co AI może mi zabrać?” warto raczej zapytać:

„Co AI może mi dać?”

Być może właśnie zmiana perspektywy zapoczątkuje dużo ciekawszą rozmowę o przyszłości rynku pracy.

A gdyby AI nie było tylko zagrożeniem?

Pomyśl o tym przez chwilę inaczej. Co możesz dzisiaj zrobić dzięki AI, czego jeszcze kilka lat temu nie byłbyś w stanie zrobić sam?

Możesz szybciej się czegoś nauczyć. Przeanalizować ogromną ilość informacji. Napisać pierwszą wersję programu, nawet jeśli nie jesteś programistą. Stworzyć stronę. Przygotować koncepcję produktu. Przetestować pomysł. Zautomatyzować część pracy. Porozmawiać z AI o swoim pomyśle i rozłożyć go na części.

Oczywiście AI nie zrobi z każdego eksperta, przedsiębiorcy czy programisty. Nadal potrzebujemy wiedzy, doświadczenia i umiejętności oceny tego, co otrzymujemy.

Ale coś się jednak zmieniło.

Wiele rzeczy, które wcześniej wymagały pieniędzy, czasu albo kilku osób, pojedynczy człowiek może dziś przynajmniej spróbować zrobić sam.

I to jest ogromna zmiana również z punktu widzenia kariery. Dlatego zadaj sobie pierwsze pytanie:

Co od dawna chciałbym zrobić zawodowo, ale do tej pory zakładałem, że nie mam do tego wystarczających zasobów?

A potem: Czy AI może zmniejszyć którąś z tych barier?

Nie oddawaj całej swojej kariery jednej firmie

Możesz pracować w świetnej organizacji, mieć dobre stanowisko, pensję i możliwości rozwoju. I nie ma w tym nic złego.

Problem zaczyna się wtedy, kiedy po kilku czy kilkunastu latach okazuje się, że cała nasza zawodowa tożsamość mieści się w jednym miejscu.

Jestem specjalistą w firmie X. Znam jej procedury: systemy, produkty, ludzi. Dostaję kolejne stanowisko, potem następne. Firma pokazuje mi ścieżkę rozwoju, więc nią idę. Tylko warto czasem zatrzymać się i zapytać:

Czy to nadal jest moja ścieżka, czy po prostu ścieżka, którą dostałem?

Czy drabina, po której się wspinam, stoi przy ścianie, przy której rzeczywiście chcę się znaleźć?

Bo organizacja planuje rozwój pracowników przede wszystkim w odniesieniu do swoich potrzeb. Ty możesz patrzeć szerzej. Spróbuj odpowiedzieć sobie:

Gdyby jutro zniknęła nazwa firmy obok mojego stanowiska - co właściwie potrafię?

Które z moich kompetencji mają wartość również poza tą organizacją?

Kto jeszcze mógłby potrzebować tego, co umiem?

W jakiej zupełnie innej roli mógłbym wykorzystać swoje doświadczenie?

To może być bardzo otrzeźwiające ćwiczenie.

Nie musisz rzucać etatu, żeby budować niezależność

Nie chodzi o to, żeby teraz wszyscy rzucili pracę i zakładali startupy. Wręcz przeciwnie.

Jeżeli masz stabilną pracę, to właśnie możesz mieć bardzo dobre możliwości na eksperymentowanie. Nie musisz wtedy podejmować decyzji pod presją, możesz spokojnie sprawdzać. Może zaczniesz rozwijać nową specjalizację lub zrobisz mały projekt. Może nauczysz się czegoś, co za dwa lata pozwoli Ci przejść do innej roli. Może zaczniesz budować portfolio i odkryjesz, że Twoja wiedza może stać się usługą albo produktem.

A może nic z tego nie wypali. I też dobrze.

Dowiesz się tego, kiedy nadal masz swoją pierwszą nogę zawodową.

Dlatego pomyśl:

Gdyby moja obecna praca była pierwszą nogą zawodową, co mogłoby być drugą?

A jeśli już ją masz: Co mogłoby być trzecią? Nie chodzi nawet o trzy źródła dochodu.

Chodzi o to, żeby nie mieć tylko jednej odpowiedzi na pytanie:

„Co zrobię, jeśli moja obecna praca przestanie mi odpowiadać albo rynek przestanie jej potrzebować w obecnej formie?”

Bezpieczeństwo zawodowe coraz częściej może oznaczać nie posiadanie jednej pewnej drogi, ale posiadanie kilku możliwych dróg.

Zdjęcie wygenerowane przy użyciu Al

Zrób audyt swojej pracy zanim rynek zrobi go za Ciebie

Nie pytaj na razie, czy AI „zlikwiduje Twój zawód”. Zrób coś znacznie prostszego.

Wypisz 10 konkretnych rzeczy, które najczęściej robisz w pracy.

Nie: „zarządzam projektami”, tylko: przygotowuję harmonogram, analizuję dane, prowadzę spotkania, rozmawiam z klientem, tworzę raport, podejmuję decyzje, rozwiązuję konflikty, przygotowuję dokumentację.

I teraz spójrz na każde zadanie osobno.

Czy AI może zrobić to za mnie?

Czy AI może zrobić część tego zadania?

Czy z AI zrobię to szybciej albo lepiej?

A co w tym zadaniu nadal wymaga mnie - mojej wiedzy, doświadczenia, oceny sytuacji, odpowiedzialności albo relacji z drugim człowiekiem?

Tu zaczyna robić się naprawdę ciekawie, bo może się okazać, że AI nie „zabiera Twojego zawodu” a zmienia jego proporcje.

Część rzeczy przestaje zajmować Ci tyle czasu, inne stają się ważniejsze.

I wtedy pojawia się kolejne pytanie:

Jeżeli za dwa-trzy lata nie będę musiał poświęcać połowy czasu na zadania, które wykonuję dzisiaj - za co chciałbym być wtedy ceniony?

To jest już pytanie o strategię kariery.

Nie ucz się wszystkiego, co ma w nazwie AI

To kolejna pułapka, codziennie nowe narzędzie, nowy model, nowa aplikacja, nowe szkolenie. Można dostać zawrotu głowy. Nie musisz znać wszystkiego.

Zamiast pytać: „Jakich narzędzi AI powinienem się nauczyć?” zacznij od:

„Co chciałbym robić lepiej?”

Co zabiera mi najwięcej czasu?

Z czym sobie nie radzę?

Czego nie potrafię zrobić sam?

Czego chciałbym się nauczyć?

Jaki pomysł od dawna chodzi mi po głowie?

Co chciałbym stworzyć?

Dopiero potem szukaj technologii.

AI ma być odpowiedzią na konkretną potrzebę, a nie kolejną kompetencją wpisaną do CV, bo wszyscy teraz o niej mówią.

Zbuduj trzy wersje swojej przyszłości

Spróbuj jeszcze jednego ćwiczenia. Nie odpowiadaj na pytanie: „Gdzie widzę siebie za pięć lat?”

Zamiast tego wymyśl trzy różne wersje swojej kariery.

Wersja 1: zostaję

Zostajesz w swojej dziedzinie, ale wykorzystujesz AI, żeby pracować inaczej.

Które kompetencje powinieneś wtedy rozwinąć?

W czym powinieneś stać się naprawdę dobry?

Które zadania warto nauczyć się wykonywać razem z AI?

Wersja 2: przesuwam się

Nie zaczynasz wszystkiego od początku. Bierzesz to, co już umiesz, i wykorzystujesz gdzie indziej.

Zapytaj:

Do jakich innych ról pasują moje obecne kompetencje?

Która moja wiedza jest bardziej uniwersalna, niż mi się wydaje?

Gdzie moje doświadczenie może być przewagą?

Wersja 3: buduję coś obok

Nie zmieniasz pracy. Jeszcze. Ale zaczynasz budować coś swojego.

Nową kompetencję, projekt, usługę, produkt, portfolio, markę ekspercką, doświadczenie w nowym obszarze. I tutaj zapytaj:

Co mogę zacząć robić przez dwie godziny tygodniowo?

Nie „kiedyś” ale „teraz”.

Nie buduj tylko CV. Buduj aktywa zawodowe

Przez większość życia zawodowego budujemy CV. Wypełniamy stanowiska, firmy, kolejne stanowiska, certyfikaty, awanse. Warto jednak równolegle budować coś, czego nie stracisz, kiedy zmienisz pracodawcę: wiedzę, doświadczenie, porfolio, relacje, reputacje, umiejętność rozwiązywania konkretnych problemów, własne projekty, może produkt, usługę, społeczność.

To są rzeczy, które zabierasz ze sobą. I właśnie tutaj AI może być niezwykle użyteczne.

Nie tylko po to, żeby szybciej napisać mail, ale żeby zrobić coś, czego wcześniej w ogóle byś nie zrobił.

A jeśli AI może dać Ci trochę więcej wolności?

To pytanie interesuje mnie chyba najbardziej, ponieważ bardzo dużo mówimy o tym, ile miejsc pracy może zmienić i zabrać AI.

Znacznie mniej rozmawiamy o tym, co pojedynczy człowiek może dzięki tej technologii zrobić samodzielnie. A przecież to też jest część tej rewolucji. Uświadom sobie, że nie potrzebujesz już tylu zasobów, żeby przetestować pomysł i możesz szybciej zdobyć nową kompetencję. To niesamowite, że część rzeczy, za które wcześniej musiałbyś komuś zapłacić, jesteś w stanie przygotować sam. Najpiękniejsze jest to, że możesz pracować mniej odtwórczo i masz możliwość stworzyć coś własnego. Może możesz zbudować alternatywę dla pracy, której nie lubisz – po prostu ją zautomatyzować.

Nie wiemy jeszcze, dokąd zaprowadzi nas AI. I właśnie dlatego nie warto próbować perfekcyjnie przewidzieć przyszłości. Warto zrobić coś innego - zwiększać liczbę swoich możliwości.

Na koniec usiądź na pół godziny i odpowiedz sobie na kilka pytań:

Co AI może już dzisiaj zrobić za mnie?

Co mogę dzięki niemu robić lepiej?

Co dzięki niemu mogę zrobić, czego wcześniej nie potrafiłem zrobić sam?

Które moje kompetencje mają wartość również poza moją obecną pracą?

Jaka mogłaby być moja druga noga zawodowa?

Jak wyglądałyby trzy różne, ale dobre wersje mojej kariery za pięć lat?

I co mogę zrobić w ciągu najbliższych 30 dni, żeby sprawdzić choć jedną z nich?

Być może nie potrzebujesz dzisiaj odpowiedzi na pytanie, czy AI zabierze Ci pracę.

Potrzebujesz odpowiedzi na dużo ciekawsze pytanie: Co możesz zrobić z możliwościami, które właśnie dostałeś?

Autor: Ewa Worotyńska Kos - psycholog, doradca i coach kariery